Actieplan voor vluchtelingen uit Oekraïne op school

Actieplan onderwijs voor vluchtelingen uit Oekraïne

In samenspraak met het brede onderwijsveld spraken onderwijsminister Ben Weyts en enkele parlementsleden van de meerderheidspartijen vandaag af om een nooddecreet in te dienen in het Vlaams Parlement om scholen te ondersteunen bij de opvang van leerlingen gevlucht uit Oekraïne.

Scholen kunnen rekenen op extra middelen en extra mogelijkhedenom deze leerlingen op te vangen. Er zijn daarnaast concrete pedagogische handvatten waar scholen gebruik van kunnen maken.De facto zijn er 3 sporen om onderwijs voor deze vluchtelingen te organiseren. 

1. Opvang in de klas (basisonderwijs en buitengewoon onderwijs). Daar streven deze leerlingen samen met andere leerlingen de Vlaamse leerdoelen na.
2. Opvang in aparte (OK)AN-klassen (basis- en secundair onderwijs), waar vooral wordt ingezet op taalverwerving Nederlands en OKAN-leerdoelen.
3. Opvang buiten scholen en in aparte klassen (bv. in collectieve opvanginitiatieven). Daar beogen ze de Oekraïense leerdoelen onder begeleiding van Oekraïense leraren, ondersteund door een online platform van het Oekraïense ministerie van Onderwijs. Hierover volgt later meer info.

Opgelet: een ‘deeltijdse’ aanwezigheid van leerlingen uit Oekraïne in het reguliere onderwijs (basis of secundair) al dan niet in combinatie met ‘Oekraïens onderwijs’ is onvoldoende om in aanmerking te komen voor subsidiëring/financiering van deze leerlingen.

Deze extra editie licht de maatregelen uit het nooddecreet toe en reikt pedagogische handvatten aan. Op die manier is het een actieplan dat scholen stap voor stap begeleidt met concrete info en steun.

Vind alle info over de extra maatregelen en de bijbehorende omzendbrieven (ook voor CLB, hoger onderwijs en volwassenenonderwijs).

Extra middelen en omkadering

—> Wat als je school vluchtelingen uit Oekraïne opneemt?

• Scholen krijgen versneld extra middelen en dat tot het einde van het schooljaar waarin de Europese richtlijn voor vluchtelingen uit Oekraïne geldt. Zo kunnen deze leerlingen altijd hun schooljaar afmaken in de klas die ze kennen.
• Bovenop de bestaande maatregelen voor anderstalige nieuwkomers, komen er in het gewoon en buitengewoon basis- en secundair onderwijs voor hen – waaronder vluchtelingen uit Oekraïne – bijkomende telmomenten met een direct effect op de omkadering en het werkingsbudget van scholen. 
  • tussen 4 maart – dus met terugwerkende kracht – en 30 juni 2022: voor leerlingen die instromen tijdens die periode kunnen scholen de extra omkadering en werkingsgbudget onmiddellijk aanwenden. Ze hoeven niet te wachten op een dienstbrief. Er wordt nog een simulatietool voorzien waarmee scholen zelf kunnen berekenen op welke middelen ze recht hebben.
  • op 1 oktober 2022
  • tussen 2 oktober 2022 en 30 juni 2023 
    • De laatste 2 tellingen zijn structureel, dus ook voorzien na het schooljaar 2022-2023 zolang de Europese richtlijn voor vluchtelingen uit Oekraïne geldt.
• Gewone en buitengewone scholen krijgen extra lestijden (bao) en uren-leraar/lesuren (so).
• Het gewoon basisonderwijs krijgt extra uren kinderverzorging.
• In het buitengewoon basis- en secundair onderwijs worden extra uren paramedisch, medisch, sociaal, psychologisch en orthopedagogisch personeel voorzien.
• Scholen krijgen ook bijkomend werkingsbudget op basis van de instroom anderstalige nieuwkomers – waaronder vluchtelingen uit Oekraïne – op deze teldata.

—> Wat met extra anderstalige kleuters op school?

Het kleuteronderwijs kan naast bovengenoemde middelen ook rekenen een extra financiële ondersteuning met het oog op het schooljaar 2022-2023.

• Per anderstalige nieuwkomer jonger dan 5 jaar heb je als school recht op 950 euro extra ondersteuning. Er is een telling bij start schooljaar, eerste schooldag februari, na de paasvakantie en na O.L.H.-Hemelvaart.
• De uitbetaling gebeurt 2 keer per jaar.

—> Wat als je school de maximumcapaciteit heeft bereikt?

• Anderstalige nieuwkomers in het gewoon basisonderwijs kunnen in overcapaciteit worden ingeschreven. Sinds 4 maart kan je ook jonge kleuters (< 5 j.) als anderstalige nieuwkomer in overcapaciteit inschrijven.
• In het gewoon secundair onderwijs wordt tijdelijk een extra overcapaciteitsgroep gecreëerd voor anderstalige nieuwkomers voor de inschrijvingen voor het schooljaar 2021-2022 en 2022-2023.
• Dit is geen verplichting: je beslist als school zelf of je ingaat op de vraag van de ouders.

—> Wat als je extra capaciteit wil creëren voor deze extra leerlingen?

Gewone en buitengewone basis- en secundaire scholen krijgen extra middelen om bestaande gebouwen en modulaire units te huren.

• Alle kosten voor tijdelijke modulaire units voor noodopvang worden vergoed: 
  • Plaatsing
  • Omgevingswerken
  • Huur
  • Ophaling
• Voor de modulaire units is er daarnaast een vergoeding voor: 
  • Nutsvoorziening
  • Fundering
  • Beperkte omgevingsaanleg.
• Er is ook een eenmalige vergoeding voor de inrichting.
• Scholen die plannen hebben om modulaire units te huren, kunnen een voorbeeldbestek gebruiken.
• Infrastructuurvragen in verband met extra capaciteit stuur je via oekraine@agion.be.

—> Wat als je extra OKAN-klassen wil organiseren?

• In het gewoon voltijds secundair onderwijs hoeft een school geen aanvraag meer te doen om een nieuwe vestigingsplaats voor het structuuronderdeel ‘onthaaljaar voor anderstalige nieuwkomers’ in gebruik te nemen. Een melding aan AGODI volstaat.
• Een schoolbestuur (namens een scholengemeenschap, als de school daartoe behoort) kan het onthaaljaar dankzij de tijdelijk vrije programmatie met een minimum aan planlast flexibel inrichten op basis van de noden. Een goedkeuring van de Vlaamse Regering is dus niet nodig.

—> Wat als je niet voldoende extra leraren kan vinden?

• Als er volgend schooljaar in het basisonderwijs, voltijds gewoon secundair onderwijs en dbso een personeelstekort dreigt voor de aanwending van de omkadering in het kader van anderstalige nieuwkomers, kan je school aan het bevoegde lokaal comité voorstellen om (een deel van) die omkadering te gebruiken om beleids- en ondersteunend personeel (bao) of ondersteunend personeel(so) aan te werven.
• Die lestijden/uren-leraar/lesuren worden in punten omgezet, zodat je ook andere profielen kan inzetten voor het onderwijs aan anderstalige nieuwkomers. Vaste benoeming hierin is niet mogelijk.
• Vervolgschoolcoaches kan je bij een acuut lerarentekort in het voltijds secundair onderwijs tijdelijk inzetten in het onthaaljaar.

Pedagogische handvatten

—> Wat als je school geen / weinig ervaring heeft met anderstalige nieuwkomers? 

• Op Onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers organiseren vind je alle info over de verschillende maatregelen om kinderen van vluchtelingen, asielzoekers of anderstalige nieuwkomers in te schrijven en hen de gepaste begeleiding te bieden.
• Op Communicatiewaaier vind je concrete hulpmiddelen om het taalverschil te overbruggen.

—> Wat als je bezorgd bent over mogelijke trauma’s of bijvoorbeeld verhoogde stress? 

• De CLB’s krijgen extra ondersteuning voor hun traumasensitieve werking.
• Op Omgaan met trauma vind je nuttige adviezen over hoe je leerlingen met een vluchtverhaal goed kan opvangen.
• Deze brochure helpt bij psychische ondersteuning in het Oekraïens.

—> Wat als het onduidelijk is in welk leerjaar de leerlingen zaten toen ze schoolliepen in Oekraïne?

• In Oekraïne begint het lager onderwijs vanaf 6 jaar en loopt het (lager) secundair onderwijs tot 15 jaar. Er is een ‘hoger secundair onderwijs’ tot 17 jaar. 
  • In het lager onderwijs worden leerlingen geschoold in onder andere taal, wiskunde, muziek en lichamelijke opvoeding. Scholen kunnen extra vakken aan bieden zoals een vreemde taal. Op het einde van het 4e jaar moeten leerlingen slagen voor een staatsexamen om door te stromen.
  • Het lager secundair onderwijs start vanaf het 5de jaar (10 -11 jaar). De opleiding duurt 5 jaar (tot 14 -15 jaar). Onder andere taal, wiskunde, wetenschappen, vreemde taal, geschiedenis en aardrijkskunde komen aan bod. Op het einde nemen leerlingen deel aan een staatsexamen. Als ze slagen, ontvangen ze het ‘Certificaat van algemeen secundair onderwijs’. Zo niet, enkel een rapport.
  • De opleiding van het hoger secundair onderwijs duurt 2 jaar (tot 16 – 17 jaar). Op het einde behaalt men het ‘Certificaat van volledig algemeen secundair onderwijs’. Door de totale studieduur van slechts 11 jaar krijgen deze diploma’s bij NARIC-Vlaanderen een gelijkwaardigheid met een 2de graad secundair onderwijs. De onderwijsvorm wordt bepaald aan de hand van de gevolgde vakken, maar dat komt meestal overeen met aso.
• Deze vergelijkende tabel tussen het Oekraïense en het Vlaamse systeem verduidelijkt.

—> Wat als een leerling buitengewoon onderwijs of een individueel aangepast curriculum (IAC) nodig heeft?

• In de loop van dit schooljaar en met het oog op inschrijvingen voor het schooljaar 2022-2023 kunnen CLB’s gebruik maken van de bestaande maatregelen voor het afleveren van een tijdelijk verslag in bao en so. Dat zorgt voor administratieve vereenvoudiging.
• Vanaf 1 september 2022 kunnen ze ook tijdelijke verslagen opmaken voor vluchtelingen uit Oekraïne. Voor andere leerlingenmaakt het CLB vanaf het schooljaar 2022-2023 wel verslagen die voldoen aan alle voorwaarden.

De pagina ‘Oekraïnecrisis’ op Onderwijs Vlaanderen bundelt alle relevante informatie, documentatie, regelgeving en handvatten voor scholen en leraren. Ze wordt continu bijgewerkt.

Dit bericht komt uit Schooldirect – nieuwsbrief voor directeurs en vertolkt niet per se de mening van ACOD Onderwijs. We publiceren het enkel om onze leden zo volledig mogelijk te informeren.